Neden Eflatunpınar?

Eflatun denince Akla yunan filozof Platon gelmektedir. Söylentilere göre Filozof Platon burada bir süre yaşamıştır. Anıtın önündeki havuz küçük bir pınar ile dolmaktadır. Bu yüzden burası Eflatun’unun kaldığı pınar anlamına gelen Eflatunpınar olarak adlandırılır.

Eflatunpınar nerede, nasıl gidilir?

Eflatunpınar, Beyşehir ilçesine 22 km uzaklıkta, Konya’nın yaklaşık 100 km batısında yer almaktadır. Beyşehir, Beyşehir Gölü’nün yanı sıra bölge, Hitit kutsal su anıtı ile ünlüdür. Burası toplu taşıma güzergahı dışında, ıssız bir yerdedir. Kendi aracınızla gitmeniz tavsiyemdir. Giriş için bir ücret ödenmiyor.

Kutsal alan ve Su anıtı

Anıt ve kutsal havuz, dikdörtgen bir şekilde inşa edilmiş ve yakınlardaki bir su kaynağı tarafından besleniyor. Hititler döneminde yapılmış yapay bir havuzdur. Havuz 31 metre genişliğinde ve 34 metredir. Havuz kesme taş bloklardan yapılmıştır ve üzerinde tanrı ve tanrıça kabartmaları vardır.

Çeşme anıtı, 1837’de W. J. Hamilton tarafından keşfedilmiştir. Bu anıt Hamilton’un keşfedip resmetmesiyle ünleniyor. Anıt o zamanlar tamamen toprakla örtülü olup daha sonraları bir kazı çalışmasıyla temizlenip havuz faaliyete açılmış. İlk olarak Hamilton anıtın yüksekliğini 4.20 m olarak ölçülmüştür.

1999 yılında kazı ve temizleme sırasında havuz tamamen boşaltılmış ve anıtın yüksekliği 6 metre olarak ölçülmüştür. Havzanın kuzey duvarının doğu ve batı kısımları bir kanalla çevrilidir ve havuza akar. Yazıt olmamasına rağmen, su anıtının Kral IV. Tuthaliya tarafından 13. yüzyılın ikinci yarısında yaptırıldığı tahmin edilmektedir.

Eflatunpınar kutsal su anıtı, Hitit mimarisinin en önemli ve korunmuş örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bin tondan fazla taş malzemenin inşaat sahasından yaklaşık beş kilometre uzaklıktaki bir andezit ocağından taşınmış olması olasılığı etkileyici bir lojistik çalışmasına önemli bir örnektir.

Anıt, bir kaynak suyunun yanına inşa edilmiş. Anıtın üzerindeki Hitit Panteonunun hiyerarşik görüntüsünü temsil eden kabartmalar vardır. Kabartmaların olduğu kayalar yan yana ve üst üste dizilerek anıtın duvarını meydana gelmektedir. Havuzun duvarları büyük andezit taşlarından inşa edilmiştir. Merkezdeki yarım figürlerin Hitit dağ tanrıçalarına ait nitelikleri var.

Kutsal anıtın üzerindeki kabartma tasvirleri

Alt sıra: Alt sıradaki kabartmaların karakteristik eteklerinden göre 5 dağ tanrısı olduğu anlaşılmaktadır. Alt sıraların dışta kalan figürlerden iki tanesi taş bloklara oyulurken, ortada kalan üç dağ tanrısın oyulduğu taşlar önceden hazırlanmış ve bu açıklıklara  yerleştirilmiştir. Ortadaki figürlerin eteklerinde havuza su akması için birkaç delik vardır. Bugün sadece figürlerden birinin suyla akabilmesi mümkündür.

Orta sıra: Anıtın orta sırasının merkezinde bir çift tasvir edilmiş. Sol taraftaki tahtta oturan erkek figürü; sağ tarafta ise kadın. Erkek figürü, kabartmada net olarak anlaşılmasa da Fırtına tanrısını temsil eder. Oturan kadın figürü olan kabartma ise kıyafetinden fırtına tanrısının eşi olan güneş Tanrıçası olduğu anlaşılmaktadır.

Bu tanrı ve tanrıça, iki mitolojik figür çevrelenmiş: Alt sıradaki boğa adamlar ve üstlerinde aslan adamlar. Aslan adamlar, yukarıdaki Güneş Tanrıçası’nı desteklemenin yanı sıra kanatlı güneş diskleri de tutuyorlar. Ana sahnenin her iki tarafında, iki ayrı kabartma, her biri birer polo giyen kadın tanrıçaları temsil eder.

Havuzun güney duvarında, oturmuş bir dişi tanrıça kabartması bulunmuştur. Ayağında sunak olarak kullanılan bir blok varmış.  Fırtına tanrısını betimleyen ikinci bir kabartmanın da onun yanında durması muhtemeldir. Sunağın önünde, insan vücudunu temsil ettiği sanılan kırık bir heykel ortaya çıkarılmıştır.

Havuzun doğu duvarında, kabartma aynı muhtemelen ilahi çiftle tanımlanacak iki figür vardır. Kuzeye doğru yürüyormuş gibi temsil edilirler.

Hitit kutsal alanına girdiğinizde 3 başlı bir boğa heykeli bloğu vardır.  Bu taşın toplam ağırlığı yaklaşık 25 tondur.

Havuzun dolgusunda hayvan heykelleri bulundu, muhtemelen burada aslanların, geyiklerin ve boğaların kesilmesiyle ilgili olabilir.

Eflatunpınar kutsal alanı neden bu kadar önemli?


Eflatunpınar, Hitit İmparatorluğunun son dönemlerinde inşa edilmiş olan kapsamlı bir teolojik ikonografiyle önemli bir kült anıtı oluşturur.

İnşaat için kullanılan maliyet ve çabanın yanı sıra Tüm teknik araç ve bilginin işlevi, düşünüldüğünde nadir görülen bir örnektir.

Anıt sadece biçim, düzen ve ikonografide değil aynı zamanda yapımında kullanılan teknoloji ve işçilik açısından benzersizdir.

Blokların araya gelme şekli; kabartmalarla donatılmış duvarın su unsuruyla entegre olan bir tasarımla yaratıcı bir rol alması dikkat çekicidir.


Suyun ilahi mevcudiyetinin bir açıklaması olarak gösterilmesi kültürel bir başarıdır.


Teknik uzmanlık ve taş ustalık biçimi dikkat çekicidir.


Mükemmellik derecesi, Hitit başkenti Hattuşa’daki büyük tapınak komplekslerinde bile görülemeyecek kadar farklı olması.

Anıtın anlamı, çeşitli teknik yeniliklerle belirtilmiştir. Taş blokları kesmek ve biçimlendirmek için metal aletler büyük ölçüde kutsal alanda kullanılmıştır.


Bronz keski, tercih edilen taş işleme aleti olarak tercih edildi. Ayrıca, ağır yüklerin kaydırılması ve dikilmesi için kullanılan teknolojiler ustaca bir şekilde gerçekleştirilmiş.


Zengin ikonografik detayları ile hiyerarşik bir düzen gösterir. Kanatlı güneş diski ile geniş kabartma duvarda çeşitli temsiller ve taçlandırma ile tüm parçalara yayılan ilahi kozmos betimlemesi


Mimari ve dini kavramdaki suyun somutlaşmış örneğidir.

Suyun dağ tanrıları üzerinden havuza akıtılma şekli, ilahi etkinliklerin yaşamla sanatsal bir şekilde tasviridir.

Geç Tunç Çağı mimarisinin kültürel, tarihi ve mimari tasarımı açısından Anadolu’da anıtsal mimaride bir dönüm noktasıdır.

Eflatunpınar, Hititte dininde önemli rol oynayan su kültü içinde büyük öneme sahiptir. Suyun mimari ve dini konsepte dahil edilmesi sitenin benzersiz bir özelliğidir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here