Fes, Fas’ın en büyük üçüncü şehridir. Özellikle bu şehir, geleneklerine sıkı sıkıya bağlı ve antik geçmişini hala yansıtmaktadır. Buna en iyi tanık olacağınız yer ise tabi ki eski Fes olarak bilinen ‘Fes Medine‘dir. Fes’in medinesi (eski şehir ve geleneksel pazar yeri) müzik aletlerinden, baharatlara, her türlü geleneksel el sanatlarına kadar her şeyi bulabileceğiniz bir zaman tünelidir. Ve elbette, bol miktarda deri eşya.

Tabakhaneyi teraslardan fotoğraflamak mümkün

Fes’te üç adet eski deri tabakhanesi bulunmaktadır. Bunların en eskisi ve en popüler olanı Chouara Tabakhanesi’dir. Fas’ta yapılması gerekenlerden biri de Fes’in deri tabakhaneleri ziyaret etmektir. Deri tabakhaneleri Yüzyıllar boyunca değişmemiş. Chouara tabakhanesi, 11. yüzyıldan kalma bir tabakhane. Hala bin yıl önce olduğu gibi faaliyet göstermektedir.

Kireçleyerek yünler deriden ayrılıyor

Fes’in deri tabakhaneler yıllardır gören herkesi büyülüyor. Rengarenk deri tabaklama kuyuları, içinde deri işleyen işçiler ve etrafında kurumaya bırakılmış derileri görmek için insanlar burayı hiç boş bırakmıyor. Misafirler deri işlenen kuyulara yaklaştırılmıyor. Zaten deride kalan çürük yağ ve et parçaları kokusundan yaklaşmak çok zor. Ziyaretçilere kokuyu bastırması için nane dalları veriliyor. Nane koklayarak manzarayı izliyorlar.

Ziyaretçiler, etrafındaki deri dükkanlarının teraslarından bu rengarenk manzarayı izleyebiliyorlar. Deri dükkanlarında çalışanlar misafirlere rehberlik yapıp teraslarda anlatım yapıyorlar. Tabi bunun karşılığında sizden dükkandan alışveriş yapmanızı bekliyorlar.

Fes’te Chouara Tabakhanesine  nasıl gidilir?

Fas hakkında bütün kitaplarda ve bloglarda altı çizilen bir çok tavsiye vardır. Bunlardan bir tanesi de Medinede kaybolmaktır. Her gün binlerce turistin ve yerlinin bir arada olduğu Medinede Tabakhaneyi bulmak biraz zor. Bunun en kolay yollarından biri GPS’le ya da sora sora bulmaktır. Benim tavsiyem, etrafınızda rehber çocuklar bulunacaktır; onlara bahşiş verip kendinizi götürtmek. Yoksa derin bir labirentte kaybolursunuz. Eğer rehberli bir tur yapıyorsanız zaten sorun olmayacaktır. Tabakhanelere yaklaştıkça deri yüklü eşek ve katır trafiğinin fazlalaştığını göreceksiniz. Aynı zamandan tabakhanelerden gelen kötü kokular sizi deli edecektir.

Medinenin içinde katırlar tabakhanelere deri taşıyor. Birden bire insanın önüne çıkıyor. Ballak(dikkat) sesini önemseyin

Tabakhanede deri nasıl işlenir?

Hayvan derilerini Fes kuryeleri toplar ve tabakhanelere teslim eder. Genellikle, keçi, koyun, inek ve deve derileri tabakhanelerde işlenmektedir. Deriler, kullanılabilir ve satılabilir hale getirmek için çeşitli aşamalardan geçirilir. İlk adım derilerin yünlerini ayırmak. İşlem, ham derilerin, beyaz kuyulardaki; inek idrarı, güvercin dışkısı, kireç, tuz ve su karışımına batırılmasıyla başlar. Böylece kıl ve yün dipleri gevşer ve deri yumuşar. Evet, güvercin dışkıları! Güvercin kakası, kılların ayrılmasına yardımcı olurken, derileri yumuşatan amonyak etkisi içerir.

İlk aşama yünü yumuşatma ve deriden ayırma;kireçleme

Derileri arındırma işlemi

Deriler, bu karışım kuyularında birkaç gün bekletildikten sonra, sıyrılır. Kılların ve yünlerin sıyrılmasından sonra, ayrıntılar üzerinde çalışılır. Deride kalan çürük yağlar ve et parçaları da sıyrılır.

Deriyi yumuşatma

Farklı deriler için farklı seviyelerde yumuşaklık gerekir. Deriyi yumuşatmak için, tabaklayıcılar asit kuyularında, istenilen yumuşaklığa gelene kadar, derileri çıplak ayaklarıyla saatlerce yoğururlar.

Yumuşatma işlemi saatlerce sürüyor. Her deri farklı sürelerde yumuşar. Uzun süre çiğnemek gerekiyor

Deri Kurutma

Yumuşatılmış deri parlatılmaya hazır olana kadar güneş altında kurumaya bırakılır. Deriler teraslarda kurutulduğunda işlemdeki son adıma hazırdır.

Deriyi Boyamak

Son olarak deriyi boyamak kalıyor. Tabakhane işçileri derileri renkli kuyuların içine daldırır ve her bir tonu almak için birkaç gün daha orada bırakırlar. Fes’teki derilerin hepsi doğal içeriklerle boyanır. Boyaların tümü indigo, kına, safran, haşhaş ve nar gibi doğal maddelerden elde edilir.

Son aşama, boyama işlemi. Her bitkiden farklı renkler elde ediliyor.

Tabakhaneler; sarı renk için safran, kahverengi için sedir ağacı, yeşil için nane, mavi için çivit otu, kırmızı için haşhaş ve turuncu için kına kullanır. Derileri ıslatırken, bronzlaştırıcılar her bir deri parçasına, istenen bölgeye eşit bir şekilde renk vermek için gereken özeni gösterir. Birkaç gün sonra, boyanan deriler yıkanır. Safran pahalı olduğu için bu boya, daha sonra güneşte kurumaya bırakılan ayrı ciltlere az miktarda uygulanır.

Derinin kullanılması

Eski Fes’in, (Fes el-Bali) kavurucu sıcağında, bronzlaştırıcılar çatıdaki derileri kurularlar. Kuruyan deriler, tabakhaneden ülkenin bir çok yerindeki deri işçilerine ve esnaflara gönderilir. Fas’ın ara sokakları dolduran dükkanlarda gördüğünüz harika deri ürünlerine; ayakkabı, çanta, ceket gibi ürünlere dönüşür.

Rengarenk geleneksel Babuş denilen deri ayakkabılar

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here