Aziz Barnabas manastırı ve İkona müzesi, Kuzey Kıbrıs’ta Gazimağusa bölgesinde yer alan önemli bir kültürel ve dini yapıdır. Zamanla küçük bir kiliseden manastıra dönüşmüş bu kutsal alan 5. yy dan 20. yy kadar aktif kullanılmıştır. Konum için tıklayın.

Aziz Barnabas manastırının dışarıdan görünüşü
Aziz Barnabas manastırı nerede? Manastırın dışarıdan görünüşü

Aziz Barnabas Manastır alanı

Günümüzde, Aziz Barnabas manastırın bulunduğu alanda; ikona müzesine çevrilmiş bir kilise, arkeoloji müzesi olarak kullanılan manastır odaları ve Aziz Barnabas’ın mezarını içeren, eski bir şapelden meydana gelmektedir.

Aziz Barnabas’ın manastırı ve mezarı nerede

Aziz Barnabas’ın mezarı bugün Kuzey Kıbrıs’ta Barnabas manastırının yanındadır. Azizin kalıntılarının bulunduğu yerde inşa edilmiş küçük bir türbe bulunmaktadır. Aziz Barnabas’ın cesedi, Kuzeni John Mark ve arkadaşları tarafından, bu binanın altındaki mağaraya saklanmıştır. Buraya inmenizi sağlayan 14 basamak vardır. Türbe 1953 yılında (basamakların inşası dahil) yenilenmiştir.

#Kıbrıs’ta gezilip görülecek yerler hakkında bilgi veren diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz:

Barnabas Manastırının Tarihi

M.S 474’te İmparator Zeno, Kıbrıs kilisesinin bağımsızlığını bağışlamasının yanı sıra mezarın bulunduğu yerde muhteşem bir kilise inşasını finanse etti. Burada yapılan ilk Kilise 7. yüzyıldaki Arap baskınlarında ağır hasar görmüştür ve bugün geriye çok az bir şey kalmıştır. Yapılan ilk kiliseden günümüze kalanlar ise; bugün ayakta olan kilisenin doğusunda üç apsite ait temel izleri, taş döşemeli bir yola ait kalıntılar, bu kalıntılar yanında Barnabas ile Anthemios’un lahitleri ve birkaç mermer sütun gelebilmiştir.

Barnabas kilsesi ve ikon müzesi içinde 19. yydan kalma ikonlar
Barnabas kilsesi ve ikon müzesi içinde 19. yydan kalma ikonlar

Bugün kilise olarak gördüğümüz bina 1756’dan, kalma. 1941 deki depremde hafif hasar gören kilise 1962 yılında onarılmış. 1958 yılında, kilisenin 3 kardeş keşişi çan kulesini inşa ettirmiş. Bir zamanlar Kıbrıs Ortodoks kilisesinin merkezi olan manastırın durumu hala iyi. Kilisenin dışında, bir zamanlar manastırda dua etmek için gelen rahip ve hacıların bulunduğu binalarla çevrili bir avlu vardır.

Barnabas kilsesi ve ikon müzesi içinde 19. yydan kalma ikonlar
Barnabas kilsesi ve ikon müzesi içinde 19. yydan kalma ikonlar

Aziz Barnabas’ın öldürülüp cesedinin saklanması

M.S. 75 yılında, adayı ikinci ziyaretinde Barnabas tutuklandı ve Salamis sinagogunda hapsedildi. Hapsedildiği aynı gece, bir grup Suriyeli onu taşlayarak öldürür. Barnabas’ın cesedinin kalıntıları bir çarşafa sararlar ve denize atılmak üzere bir bataklığa gömerler.  

Aziz barnabas'ın mezarı
Aziz barnabas’ın mezarıın bulunduğu türbe

Daha sonra Barnabas’ın kuzeni John Mark, yerel tapınaktan bazı köleler ile birlikte Barnabas’ın ait kalıntıları bataklıktan kaçırırlar. John Mark, Barnabas’ın göğsüne Matta incilinin (Mathew’s Gospel) bir kopyasını koyup, Barnabas’ın cesedini gizlice Salamis’in batısındaki keçiboynuzu ağacının altındaki bir mezara gömerler.

Cesedi saklama planlarını keşfeden Yahudiler, Markı ve yanındakileri Lefkoşa’nın yanındaki Paraskevi mağralarına kadar kovalarlar; Mark ve yanındakiler izlerini kaybettirip bugünkü Gemikonağından Mısır’a kaçmayı başarırlar.

Barnabas’ın mezarı nasıl bulundu

M.S. 477’de Piskopos Anthemios’un uzun zamandır kayıp olan mezarın yerini gördüğü bir rüya vardı. Rüyasından sonra, Piskopos mezarın yerini bulup mezarı açtırdı. Mezardaki Aziz Mathew İncilinden dolayı bulunan mezarın Barnabas’a ait olduğunu tespit ettiler. Daha sonra yapılan kiliseye Barnabas’ın kemikleri taşınır. Bu kemiklerden Kıbrıs’taki diğer manastırlara da gönderilmiştir.

Barnabas'ın mezarının gömüldüğü antik mezarın üzerine yapılmış türbe
Barnabas’ın mezarının gömüldüğü antik mezarın üzerine yapılmış türbe

Barnabas manastırında kullanımı ne zaman sona erdi

Manastırda yıllar geçtikçe, burada yaşayan ve hizmet eden keşişlerin sayısı azaldı ve 1950’lerde sadece üç keşiş kaldı. Bunlar: Charitan (1887 doğumlu), Stephanos (1894 doğumlu) ve Barnabas (1897 doğumlu). Bu üç kardeş kendilerini 1917’den itibaren kiliseye adadılar. 1958’de çan kulesini inşa etmek için bakımını üstlendiler.

Barnabas manastırı ve ikon müzesi ikonostasis
Barnabas manastırı ve ikon müzesi ikonostasis

Zamanlarının çoğu şu anda kilisede sergilenen fresk ve simgelerin çoğunu boyamak için harcadılar. Manastıra çok emeği geçen üç keşiş kardeş aldıkları siparişler alarak ikon üretirlerdi. İkonları ortaklaşa yaparlardı. Keşislerden biri ikon olacak tahtalara motifleri çizer, diğeri çizimleri renklendirir; diğeri ise ikondaki detayları tamamlayarak ikona son halini verirdi.

Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içi
Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içi

1974’ten sonra (adanın ikiye ayrılmasından sonra)  manastır ve kilise açık kaldı ve üç kardeşin kaldığı süreçte burada dini törenler düzenlenmeye devam etti. Ancak, 1976 yılına gelindiğinde, yaşlılık ve hastalıktan dolayı emekli olmaya karar verip Güney Kıbrıs’a yerleştiler.

Aziz Barnabas manastırının son hali

Üç rahip 1976 yılında ayrılmasına rağmen, manastır ziyaretçi çekmeye devam ettiği için korundu. 1991 yılında manastır alanının restorasyon projesi başlatıldı. Kilise restore edilip ikon müzesine çevrildi. Bahçe yeniden düzenlendi ve manastırın odaları bir arkeoloji müzesi haline geldi. 

Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içi
Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içi

Aziz Barnabas manastırı Ortodokslar için önemli bir hac yeri olarak kabul edilir. 1976 yılına kadar burada ayinler ve festivaller düzenlendi. İnsanlar manastıra gelip azizin hayatından okumalar dinlerdi. 31 yıllık bir aradan sonra, 2005 yılında bir kez daha ibadet için açıldı.

Barnabas Manastırı bahçesindeki mezarlar

Barnabas’ın mezarı ve manastırı arasındaki alan (otopark alanı), arkeolojik kazı işaretleri göreceksiniz. Bölgenin bir zamanlar Salamis nekropolünün bir parçası olduğu düşünülmektedir.

Barnabas Manastırnın bahçesinde bulunan mezarlar Salamis nekropolüne ait
Barnabas Manastırının bahçesinde bulunan mezarlar Salamis nekropolüne ait

Kilisenin güney giriş kapısının olduğu bahçede, bir mezar bulunmaktadır. Bu mezar bir rahibeye aittir. Mezar taşında “Rahibe (Monachi) Efpraxia Ölüm: 16.6.1947 Yaş: 82” kaydı bulunmaktadır.

Barnabas manastırı ve ikona müzesinin bahçesinde bir rahibeye ait mezar
Barnabas manastırı ve ikona müzesinin bahçesinde bir rahibeye ait mezar

Aziz Barnabas kimdir

Aziz Barnabas, bağımsız kıbrıs Rum Ortodoks kilisesinin kurucularından biridir aynı zamanda Kıbrıs’ın koruyucu azizidir. Salamis’te yaşayan Levi sülalesinden Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Gerçek adı aslında Yusuf’tur (Joseph). Hristiyanlığı kabul ettikten sonra Barnabas olarak adlandırılmıştır.

Barnabas, Kudüs’te dini bir eğitim alırken İsa’nın bazı mucizelerine tanıklık etmiş ve M.S. 33’te İsa’nın öğretilerine katılıp Hırıstiyan olmuştur. Varlıklı bir aileden gelen Barnabas kendine kalan mirası ilk kilise faliyetlerine ve Kudüsteki yoksullara bağışlamıştır.

Aziz Barnabas’ın Kıbrıs’taki misyonerlik faaliyetleri

Barnabaz, Kudüs’te iken Salamis’in Başpiskoposu olarak atandı. M.S. 45 yılında Tarsus’lu Paul ile birlikte Kıbrıs’a döndü. Burada kuzeni ve takipçisi olan John Mark eşliğinde adada misyonerlik gezisi yaptılar. Planları buradaki Yahudi cemaatlerini Hristiyanlığa çevirmekti.

Büyük bir başarı elde edemeseler de, adanın Roma valisi Sergius Paulus’ gibi önemli  bir kişiyi etkilemeyi başardılar. Kıbrıs, bu nedenle, Romalı bir hükümdarı Hıristiyanlığa döndüğü dünyadaki ilk yer oldu.

Barnabas’ın mezarı bulunmadan önce Kıbrıs’ta Hristiyanlık

Kıbrıs’ta Hristiyanlık dinine yapılan baskılar devam etti ve Aziz Barnabas’ın mezarı uzun bir süre unutuldu. M.S. 5. yy’da kilise tekrar güçlendi. Aziz Peter tarafından kurulan Antakya kilisesine bağlı olan, Kıbrıs Ortodox kilisesi, Havari Barnabas tarafından kurulduğu için eşit rütbeye sahip olması gerektiğini savundu.  

Barnabas manastırı ve ikon müzesinin bina girişinin olduğu cephe
Barnabas manastırı ve ikon müzesinin bina girişinin olduğu cephe

 Barnabas Kilisesindeki freskler neyi anlatılıyor  

Buradaki freskler barnabas kilisesinin yapılış amacını ve barnabas hakkındaki hikayeyi çok iyi özetliyor. Hikaye, kiliseseye girer girmez sağ tarafta geniş bir niş içerisine dört ayrı freskle anlatılmaktadır. Freskler 1917-1976 yılları arasında yaşamış keşiş kardeşler tarafından resmedilmiştir. (Aynı dönemde yapılmış; buradaki fresklerin bir benzeri de Lefkoşa’daki Ayios Ioannes kilisesinde rastlanmaktadır).

Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içindeki freskler
Barnabas manastırı ve ikon müzesinin içindeki freskler(karşı orta duvar ve sağ duvar)

Soldan sağa, sol duvardaki birinci freskte, M.S 478 yılında Aziz Barnabas’ın Kıbrıs Piskoposu Anthemios’un rüyasına girip ona cesedinin bulunduğu yeri haber verme sahnesi yer almaktadır.

Sol duvardaki ikinci freskte, Antemios’un, rüyasında gördüğü gibi, Barnabas’ın kalıntıları ve göğsündeki Aziz Matthews İncilinin bulunması sahnesi yer almaktadır.

Karşı duvardaki üçüncü freskte, mezarda bulunan İncil’in Anthemios ile beraberindeki üç papaz tarafından İstanbul’daki Aziz Stephen Kilisesi avlusunda Bizans İmparatoru Zeno’ya hediye olarak vermesi sahnesi yer almaktadır.

Sağ duvardaki dördüncü freskte ise İmparator Zeno’nun Anthemios’a verdiği İmparatorluk imtiyazları sahnesi yer almaktadır. Bu imtiyazlarla sonucunda Kıbrıs Ortodoks kilisesi İstanbul, İskenderiye, Antakya ve Kudüsteki  kiliseler gibi bağımsızlığına kavuşur.

Böylece Kıbrıs Başpiskoposu, Bizans İmparatoru gibi kırmızı mürekkeple imza atması, kilise festivallerinde İmparatorlar gibi mor renkli pelerin giymesi ve üzerinde küre ile haç bulunan altın ve gümüşten yapılmış İmparatorluk asası taşıma yetkisi sahip olmuştur.

Barnabas İncili

Barnabas incili, İsa’yı bizzat bilen ve yanında zaman geçirmiş biri tarafından yazıldığı için önem kazanmıştır ve günümüze kadar öneminden bahsedilmiştir. Diğer kabul edilmiş dört İncil’in yazarlarından farklı olarak; Barnabas, İsa ile doğrudan teması olmuş ve öğretisini doğrudan İsa’dan almıştır.

Barnabas'ın mezarının gömüldüğü antik mezar
Barnabas’ın mezarının gömüldüğü antik mezar

Barnabas İncili, İsa’nın doğumundan sonraki birinci ve ikinci yüzyıllarda elden ele dolaşmıştır. Putperest Roma dininin ve Eflatun’un felsefesinin İsa’nın asli öğretileri içine girmesine karşı çıkan İraneus, Eflatuncu Valentinyanlar’a karşı kendi fikirlerini desteklemek için Barnabas İncili’nden alıntılar yapmıştır.

Barnabas İncili, M.S 496 yılında Papa I.Glasius tarafından yayınlanan Decretum Gelasianum’da aykırı ve istenmeyen kitap ilan edilmiştir. Barnabas incilinin, yaklaşık 2000 yıldır dışlanıp imha edilmek istenmesinin sebebi de içinde yazılanlarla ilgilidir.

Barnabas incili, Hz. Muhammed’in son peygamber olarak insanlığa yollanacağını Hz. Muhammed’in doğumundan 75 yıl önce müjdelemiştir. Bunun yanında, Barnabas İncili, Hz. Meryem’in Tanrı’nın (İsa) annesi olmadığını sadece sıradan bir insan olduğunu, Hz. İsa’nın yeniden dünyaya gelecek olan mesih olmadığından da bahsetmektedir.

Aziz Barnabas manastırı yanındaki arkeoloji müzesi

Aziz Barnabas manastır odaları 1991 yılında yapılan tadilat ve düzenlemelerden sonra arkeoloji müzesine çevrilmiştir. Ziyaretçiler sadece kilisenin içinde yer alan ikona müzesini değil aynı zamanda bahçedeki odalarda Kıbrıs’ın derin tarihini gösteren arkeoloji müzesini de görüyorlar.

Müzede sergilenen eserler Neolitik devirden başlayıp, Geç Tunç çağı, Geometrik, Arkaik, Klasik dönem, Helenistik, Roma ve Bizans devirlerine ait eski eserler sergilenmektedir.

Aziz barnabas arkeoloji müzesindeki kalıntılar
Aziz barnabas arkeoloji müzesindeki kalıntılar

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here