Batık Şehir (Dolichiste, Kekova Adası)

Batık Şehir (Kekova Adası) Antalya ili, Demre ilçesi, Üçağız mevkiinde, Simena antik kentinin 1 km. güneyinde, Andriake (Demre) limanının 4 km batısında yer almaktadır.

Simena kalesinden Kekova’nın harika görünümü

Batık Şehir ‘in bulunduğu ada ve çevresine bugün Kekova denilmektedir. Batık Şehir ‘e karadan ulaşım yoktur. Sadece Kekova tekne turlarına katılarak, Batık Şehir ‘i görmek mümkündür.

Kekova Adası‘nın kuzey hattı boyunca uzanan ve birçoğu depremlerden sonra sualtında kalmış kıyı yapılarından dolayı buraya Batık Şehir ismi verilir. Aslında gerçek ismi Dolichiste‘dir.

Batık Şehrin (Kekova Adası’nın) Önemi

Bugünkü Kekova Adası’nda bulunan Batık Şehir antik çağda, uluslararası ticaret ağında önemli bir rol oynamıştır.

Kekova Adası, Batık Şehir

Şehirde, karaya uğramaya vakti olmayan, dinlenme, tapınma ve eğlenme gibi ihtiyaçlarını giderip yoluna devam etmek isteyen ticaret gemilerine hizmet etmeye yönelik bir yaşam şekillenmiştir.

Gemilere yüklenecek olan malzemeler, karadan Kekova Adası’ndaki limana taşınmış ve buradan gemilere yüklenmiştir. Bu sayede kıyıya yanaşmak zorunda kalmadan hem zamandan hem de enerjiden tasarruf edilmiştir.

Kekova Adasının, bölgedeki işlevini değerlendirilecek olursak. Adanın 4 km. doğusunda bulunan Andriake Limanı’nın uluslararası deniz ticaretindeki önemi, diğer yandan Myra’daki denizcilerin koruyucusu olarak bilinen St. Nicholas ve Kilisesi’nin bulunması bölgenin önemini ortaya koymaktadır.

Buradan yola çıkarsak, Kekova Adası’nın bölgede hem ticari, hem de dini işlevi olduğu düşünülmektedir.

Batık Şehir nerede, nasıl gidilir?

Batık Şehir’e; Kekova Üçağız’dan (10), Demre Çayağzı’ndan (30dk) ve Kaş’tan (2 saat) tekne turlarıyla gelinebiliyor. Konum için tıklayın.

Batık Şehir Tarihçesi

Batık Şehir olarak anılan harabeler, Kekova Üçağız açıklarındaki Tersane Koyu’nun yaklaşık 1 km. doğusunda yer alan dik yamaçlı kıyı şeridinde bulunmaktadır.

Kekova Adası, Batık Şehir

Yaklaşık 1.3 km. uzunluğunda ve 110.000 metrekarelik alanı kaplayan yapılar, -2 m. ile +50 m’ye varan farklı yükseklikler arasında dokuz terasa yerleştirilmiştir.

Batık Şehir ‘in bulunduğu Kekova Adası, yaklaşık 7.5 km. uzunluğunda ve en geniş yeri 1.8 km. ölçülerindedir. Kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanan ada, çoğunlukla dik yamaçlı ve en yüksek yeri yaklaşık 180 m. olan dağlık bir yapıdadır.

Batık Şehir ‘de adanın tarıma elverişsiz dağlık ve kayalık yapısından dolayı adada yaşayan insanların kendi temel gereksinimlerini dışa bağımlı kalmadan karşılamaya izin vermemektedir.

Antik çağdan beri adanın dağlık yapısı tarıma uygun olmamakla birlikte kentsel yerleşimi de oldukça kısıtlamaktadır. Bu nedenle adanın belirli bölümlerinde yerleşim yapılmış ve bu yerleşime ait yapıların birçoğu günümüze ulaşmıştır.

Batık Şehir’ in Yapıları

Kekova Adası, Batık Şehir

Şu ana kadar yapılan araştırmalarda, Batık Şehir ‘de toplam 314 odadan oluşan 224 yapı tespit edilmiş. Araştırmalarda kuzeyde bulunan Batık Şehir yapılarının yanı sıra: bir liman, iki rıhtım, üç kilise, iki şapel, bir hamam, iki kule (fener), dört üretim atölyesi tespit edilmiştir.

Günümüze kadar gelen ve açığa çıkarılmış Batık Şehir ‘e ait önemli yapılar:

1. Liman ve Mendirek

Kekova Adası’ndaki limanın büyüklüğü bölgedeki ticaret hacmi hakkında da bilgi vermektedir. Liman, büyük boyutlu gemilerin yaklaşabilmesi için tasarlanmıştır. Karadan gelen küçük teknelerin ihtiyacı için bu büyüklükte bir liman çok fazladır.

Kekova Adası, Batık Şehir

Kekova Limanı’na yaklaşacak olan gemilerin büyük boyutlu olması, karaya yaklaşmalarını zorlaştırdığı için adadaki liman çok faydalı bir görev üstlenmiştir.

Bütün bunların yanında, trafiği çok yoğun olan Andriake Limanı’ndaki gemi yoğunluğunun buradaki limana aktarılarak hafifletilmesi açısından üstlendiği görev çok önemlidir.

Teknelerle Batık Şehir ‘e yaklaşan turistlerin Batık Şehir hakkında gerçekte nasıl olduğunu hayal edebileceği en ilgi çekici yapıdır. Kekova’nın berrak sularının 2 metre altında hala ilk günkü durmaktadır.

Mendirek, kıyı yapıları arasında sağlam olarak günümüze ulaşabilen tek mendirek yapısıdır. Mendireğin deprem sonucu oluşan tektonik hareketler sonucu sualtında kalmış olduğu ve işlevini yitirdiği tahmin edilmektedir. Doğu-batı doğrultusunda uzanan mendireğin duvar kalınlığı 2 metredir. Toplamda 69 m. uzunluğa ulaşmaktadır.

Kekova Adası, Batık Şehir

Bölgedeki hakim rüzgar yönü dikkate alınarak limanın batı yönü daha korunaklı hale getirilmiş ve mendireğin batı kanadı ile kıyı arasında 7 m. genişliğinde bir giriş açıklığı bırakılmıştır.

Ancak işlevini yitirmeden önce deniz seviyesinden yaklaşık 1-1.5 m. yükseklikte olduğu düşünülmektedir.

2. Hamam

Şehrin Hamamı, limana yaklaşık 400 m. uzaklıkta yer kıyı çizgisi üzerinde yer almaktadır. Bir kısmı sualtındadır. Yapının sualtında kalan duvarı üzerinde bir apsis bulunmaktadır.

Kekova Adası’nın kuzey yerleşim alanında bulunan yıkıntılar üzerinde Kekova Bot Turu yapılıyor

Haç planlı olan yapının duvarlarında mermer plakalarla kaplı olduğunu gösteren dübel delikleri ve kaplama mermer parçalarından yapının özen gösterilerek inşa edildiği anlaşılmaktadır.

Yapının duvarları kısmen düzgün olan blok taşlarla harç kullanılarak örülmüş. Dolgu malzemesi olarak da küçük moloz taşlar kullanılmıştır.

3. Balık Sosu İşlikleri

Kekova Bölgesi‘ndeki diğer şehirlerinde de rastlanıldığı gibi, bu şehirde de üç adet balık sosu yapımında kullanıldığı anlaşılan işlik detaylı olarak belgelenmiştir.

Balık, antik çağda fermente edilen gıda ürünleri arasında yer alır. Ayrıca, balık sosları sayesinde, tuzlanmış balık ürünleri antikçağda uluslararası ticaretin önemli bir parçasıydı. Şehirdeki kalıntılar da bunu ispatlar niteliktedir.

Balık ve balık yan ürünlerinin tuzlu su ile karıştırılarak bir fermente sürecinden geçirilmesi ile elde edilen besin, gıda maddesi olarak kullanımının dışında İ.Ö. IV. yüzyıldan itibaren tıp alanında da kullanılarak kendine yer bulmuştur.

4. Batık Şehir ‘e Ait Evler ve Konutlar

Kekova Batık Şehir’de bulunan yapılar; dini, askeri ve ticari olarak kendine has özelikler göstermektedir. Oda sayıları, 1’den 5’e kadar ulaştığı görülmektedir.

Bazı yapılarda görülen hatıl delikleri ve ikinci kata ait pencere açıklıklarından konutların en az iki katlı olduklarını anlaşılmaktadır.

Yapıların tamamında, güneye yaslanan kısımları ana kayaya oyularak oluşturulurken, denize bakan kuzey kısımları duvar örülerek eşitlenmiş ve kat aralarını ayırmak için hatıllar kullanılmıştır.

Ayrıca, evlerin bir çoğu yamaçta olduğu için yapıların üst katlarına eğimden faydalanılarak bir üst kattan girilebilmekteydi.

5. Sarnıçlar

Şehirde kapasiteleri 2 ila 100 ton arasında değişen toplam 45 sarnıca rastlanmıştır. Bazı sarnıçlar konutların içinde, bazıları ise konutların yanında veya bağımsız durumdadır. Sarnıçların tamamı ana kayaya oyularak inşa edilmiş. Sarnıçların çoğu kırmızı renkli ve mikalı sızdırmaz bir harç ile sıvanmıştır.

Bazı sarnıçların üst teraslara ulaşımın sağlayan merdivenlere yakın olması, topografyanın elverişsizliği hakkında da bilgi vermektedir.

Sarnıçlar yağmur suları ile doldurulurdu. Dolduktan sonra fazla suyun denize ya da bir alt seviyedeki sarnıca aktarılmasını sağlayan ana kayaya oyulmuş kanallara rastlanmıştır. Şehirde kanalizasyon olarak kullanılmış kanalları da bugün hala gözlemliyoruz.

6. Kilise ve Şapeller

Batık şehirde, iki Şapel ve üç adet Kilise tespit edilmiştir. 5.-6. yüzyıllara tarihlenmektedir.

Değerlendirmeler kapsamında henüz tüm ihtiyaçlara yönelik yapı türleri tespit edilmemesine karşın, ada üzerinde dini yapıların yoğunluğu dikkat çekmektedir.

Bizans Dönemi’nde bölgenin ticari öneminin yanında dini bir öneme de sahip olması, aynı zamanda dini amaçla gelenler içinde bir uğrak noktası olduğunu göstermektedir.

Bu bağlamda ada üzerinde, karada yer alan büyük boyutlu kutsal yapılar ile karşılaştırılabilecek boyuttaki manastır ve kiliselerin varlığı bölgede dini bir işlevinin olduğunu da düşündürmektedir.

7. Askeri Kule

Kekova Adası‘nın, hem dış denize hâkim olması, hem de iç kısımdaki kıyı kentlerinin görüş alanı içerisinde bulunmasını düşününce geçişleri kontrol eden gözetleme kulesi ve fener görevi gören askeri kuleler yapılmıştır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here